Zbigniew Białas
Biografia
Zbigniew Białas urodził się 3 lipca 1960 roku w Sosnowcu. Ukończył II Liceum Ogólnokształcące w Zawierciu i filologię angielską na Uniwersytecie Śląskim. W latach 1984–1985 służył w wojskach ONZ na Bliskim Wschodzie (UNDOF) i został odznaczony medalem In the Service of Peace.
W 1993 uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Habilitację uzyskał na Uniwersytecie w Essen (Niemcy); przebywał tam w latach 1995–1997 jako stypendysta Fundacji Alexandra von Humboldta. Rozprawa habilitacyjna Mapping Wild Gardens została opublikowana w Niemczech i nagrodzona przez Sparkasse Essen w 1997 jako Najlepsza Rozprawa Habilitacyjna w dziedzinie nauk humanistycznych Uniwersytetu w Essen.
W 2001 przebywał w Stanach Zjednoczonych jako stypendysta programu Fulbrighta w Creighton University, gdzie pracował nad monografią The Body Wall. W 2007 Prezydent RP Lech Kaczyński nadał mu tytuł profesora nauk humanistycznych.
Był pracownikiem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach jako prodziekan ds. Nauki Wydziału Filologicznego (1998–2001). W latach 2004–2019 kierował Zakładem Literatur Podróżniczych i Studiów Postkolonialnych w Instytucie Kultur i Literatur Anglojęzycznych, a w latach 2016–2019 pełnił funkcję Dyrektora Instytutu Kultur i Literatur Anglojęzycznych. Jego zainteresowania naukowe obejmują teorię i historię literatury i kultury, teorię i literaturę postkolonialną.
Prowadził wykłady gościnne na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Niemczech, Republice Południowej Afryki, Szwecji, Finlandii, Danii, Włoszech, Grecji, Turcji i Maroku. Był promotorem dwudziestu dwóch obronionych przewodów doktorskich (stan na 5 października 2023). We wrześniu 2023 Senat Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach przyznał mu złotą odznakę Zasłużony dla Uniwersytetu Śląskiego.
23 października 2018 r. był laudatorem w procesie nadania tytułu doktora honoris causa nobliście Johnowi Maxwellowi Coetzee przez Uniwersytet Śląski w Katowicach. W marcu 2023 był recenzentem w procesie nadania tytułu doktora honoris causa Orhanowi Pamukowi przez Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Działalność literacka obejmuje powieść Korzeniec, która zdobyła Śląski Wawrzyn Literacki (2011) oraz Zagłębiowską Nagrodę Humanitas; była także nominowana do Nagrody Literackiej Srebrny Kałamarz (2011). Korzeniec to pierwszy tom tzw. „trylogii sosnowieckiej”, której kontynuacje stanowią Puder i pył (2013) i Tal (2015). W 2011 Program 2 Polskiego Radia wyemitował fragmenty Korzeńc, a w 2013 fragmenty Puder i pył w interpretacji Grzegorza Damięckiego. Teatr Zagłębia w Sosnowcu przygotował wersję teatralną Korzeńca; prapremiera odbyła się 26 maja 2012, a telewizyjna adaptacja zrealizowana dla Teatru Telewizji była emitowana 1 kwietnia 2014.
Działalność publiczna obejmuje m.in. członkostwo w Radzie Programowej Teatru Śląskiego w Katowicach oraz prowadzenie debat Puder i pył na Scenie Kameralnej Teatru Śląskiego w latach 2013–2018.
Współpracował z wydawnictwami takimi jak Literatura na Świecie, Wydawnictwo Literackie, KAW, Wydawnictwo Śląsk i Oddechy; tłumaczył współczesną prozę i poezję amerykańską i brytyjską oraz rozprawy muzykologiczne i prozę i poezję nigeryjską.