Kampania #zaginioneNIEzapomniane: pamięć, profilaktyka i bezpieczeństwo online

Zaginięcie dziecka to doświadczenie, które trudno porównać z innymi sytuacjami. Dla wielu osób wciąż kojarzy się z nagłym zdarzeniem – chwilą nieuwagi, tłumem ludzi, miejscem, gdzie łatwo o utratę kontaktu. Tymczasem coraz częściej początek takiej historii zaczyna się wcześniej i często… w telefonie. Dlatego Policja, we współpracy z Fundacją ITAKA, po raz kolejny prowadzi społeczną kampanię #zaginioneNIEzapomniane.

Kampania #zaginioneNIEzapomniane od samego początku łączy pamięć z działaniem: przypomina o historiach dzieci, które wciąż nie wróciły do domu, a z drugiej strony zwraca uwagę na to, co każdy z nas może zrobić, by takich sytuacji było mniej. To także platforma do rozmowy o współczesnych zagrożeniach, zmianach społecznych i okolicznościach, w których mogą dojść do zaginięć dzieci i młodzieży.

W Polsce rocznie odnotowuje się około dwóch tysięcy zaginięć dzieci i nastolatków. Większość spraw kończy się szczęśliwie, jednak każda z nich to ogromny stres i trauma dla rodzin. Niektóre przypadki pozostają niewyjaśnione mimo upływu czasu. Z myślą o nich i ich bliskich obchodzimy Międzynarodowy Dzień Dziecka Zaginionego. Jego symbolem jest kolor niebieski i kwiat niezapominajki – znak pamięci o tych, którzy wciąż nie zostali odnalezieni.

Internet stał się dziś częścią świata dzieci. Zaginięcia nie zawsze zaczynają się na ulicy – czasem zaczynają się od jednej wiadomości czy relacji, której dorośli nie dostrzegają. W tym roku kampania kładzie nacisk na zagrożenia w sieci. Dla młodych relacje online są czymś naturalnym – rozmowy zaczynają się od wspólnych zainteresowań, szkoły czy gier. Dziecku może się wydawać, że rozmawia z rówieśnikiem, który je rozumie, lecz za drugą stroną może stać dorosła osoba budująca relację i stopniowo zyskująca zaufanie.

W tej edycji publikujemy spot kampanii, który pokazuje ten mechanizm. Będzie on emitowany w telewizji, w internecie oraz w przestrzeni publicznej. Film dostępny będzie m.in. na ekranach w PKP Intercity, w warszawskim transporcie miejskim i metrze, a także na ekranach wielkoformatowych w miastach i galeriach handlowych w całej Polsce.

– Z doświadczenia wynika, że zaginięcia małoletnich prowadzone przez policjantów w kraju nie zawsze zaczynają się nagle – często są wynikiem wcześniejszych zdarzeń lub relacji, które dorosłe osoby przegapiły. Dziecko nie znika nagle, ono najpierw znika z naszego świata – zamyka się i wchodzi w relację, która potem może prowadzić do podjęcia decyzji pod wpływem kogoś, kto zyskał jego zaufanie – tłumaczy insp. Konrad Krakowiak, Zastępca Dyrektora Biura Kryminalnego KGP.

– Najtrudniejsze w takich sprawach jest to, że na początku wszystko może wyglądać normalnie. Dla dziecka to po prostu ktoś, z kim pisze i rozmawia codziennie – dodaje insp. Katarzyna Nowak, Dyrektor Biura Komunikacji Społecznej KGP. – Dorośli często koncentrują się na tym, gdzie dziecko wychodzi i kogo spotyka w świecie realnym, podczas gdy dużo życia młodych przeniosło się do sieci. Dlatego tak ważne jest, by interesować się tym, co dziecko robi online, z kim utrzymuje kontakt i jak wyglądają te relacje. Jedna internetowa znajomość może uruchomić proces, którego rodzice mogą nie dostrzec, a jego skutki ujawnić się dopiero później.

Historie, o których nie wolno zapomnieć – podobnie jak w ubiegłym roku, tak i w tym wracamy do spraw dzieci, których zaginięcia do dziś nie udało się wyjaśnić. W tegorocznej edycji przypominamy postaci: Karoliny Siwek, zaginionej 4 czerwca 1999 roku w wieku 14 lat; Łukasza Sasa, zaginionego 21 grudnia 1999 roku, mającego w dniu zaginięcia 16 lat; Katarzyny Domerackiej, zaginionej 9 maja 2000 roku, wówczas 16-letniej. Każda historia zostanie opublikowana z fotografią z czasu zaginięcia oraz z wizerunkiem wykonanym w progresji wiekowej, ilustrującym, jak mogłaby wyglądać dorosła wersja tych osób.

O czym jeszcze będziemy mówić? W tegorocznej edycji kampanii pojawią się także rozmowy z ekspertami. W podcastzie gościć będzie dr Joanna Stojer-Polańska. Porozmawiamy o tym, dlaczego zaginięcia dzieci to problem interdyscyplinarny, dlaczego brak śladów może mieć znaczenie dla śledczych i dlaczego wiele spraw prowadzi do najbliższego otoczenia. W kolejnym materiale Aneta Bańkowska, psycholożka z Fundacji ITAKA, podpowie, jak radzić sobie w sytuacji zaginięcia, jak funkcjonować w czasie niepewności i jak wrócić do codzienności po odnalezieniu dziecka – zwłaszcza gdy przebywało poza domem przez długi czas.

Na stronie znajdą się również artykuły o bezpieczeństwie w sieci. Będziemy mówić, kiedy znajomość online przestaje być bezpieczna, czym jest grooming i jakich sygnałów nie wolno ignorować.

W materiałach kampanii przypominamy także o numerze 116 000 – Telefonie w Sprawie Zaginionego Dziecka i Nastolatka, działającym w 32 krajach Europy. Dzięki wsparciu Fundacji ITAKA do tegorocznej edycji dołączyły organizacje zrzeszone w europejskiej federacji Missing Children Europe, zajmujące się problematyką zaginięć dzieci w państwach europejskich.

Niebieskie światło pamięci – Izabela Jezierska-Świergiel, wiceprezes Fundacji ITAKA, podkreśla, że Międzynarodowy Dzień Dziecka Zaginionego to jeden z najważniejszych dni poświęconych nagłaśnianiu tematu zaginięć. – Od lat wspólnie z Policją przygotowujemy kampanię, której celem jest nie tylko wyrażenie solidarności rodzinom osób zaginionych i przypomnienie historii tych, którzy wciąż nie wrócili do domu, ale także zwrócenie uwagi na profilaktykę zaginięć i budowanie bezpieczeństwa dzieci, także w sieci – mówi. – Chcemy uczyć, jak rozpoznawać zagrożenia i jak chronić dzieci w świecie online.

25 maja wiele budynków i obiektów w Polsce zostanie podświetlonych na niebiesko. Wśród nich znajdą się Pałac Kultury i Nauki, PGE Narodowy, Warsaw Spire, most Śląsko-Dąbrowski, Kładka Ojca Bernatka w Krakowie, Fontanna Neptuna w Gdańsku, Opera Bałtycka, Stadion Śląski, Radiostacja Gliwicka oraz budynki Komendy Głównej Policji i policji wojewódzkich i szkół Policji w całym kraju. Niebieskie iluminacje pojawią się także poza granicami Polski – dzięki zaangażowaniu Missing Children Europe kampania będzie widoczna także w Europie, m.in. na siedzibie Parlamentu Europejskiego i Fontannie Neptuna w Madrycie.

Kampania #zaginioneNIEzapomniane to wspólna sprawa służb, instytucji, rodziców, opiekunów i nauczycieli. Zachęcamy do aktywności w mediach społecznościowych – każde udostępnienie może pomóc dotrzeć do osób, które wcześniej nie spotkały się z tematem. Każde udostępnienie ma ogromne znaczenie.

Tekst: Agnieszka Włodarska, BKS KGP; Film: podkom. Tomasz Lis i st. sierż. Jarosław Paraszczyn BKS KGP. Aby obejrzeć film, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce. Plik wideo: 1-476081.mp4 (format mp4, rozmiar 25,68 MB).